3.4 CATS
Het functiewaarderingssysteem CATS van De Leeuw Consult staat voor Commercieel Administratief Technisch Sociaal; de soorten functies die met deze methode geanalyseerd kunnen worden. Ook dit systeem wordt veel gebruikt in Nederland en is erkend door vakbonden.
Indeling
CATS werkt met vier hoofdkenmerken en negen gezichtspunten. De vier hoofdkenmerken zijn:
Complexiteit
Onder dit kenmerk (of deze ‘karakteristiek’) vallen twee gezichtspunten:
- Heterogeniteit: hoe gevarieerd is het werk en wat is het aandeel routinematige handelingen? Hoe vaak moet de werknemer schakelen tussen verschillende aspecten van zijn werk? Factoren die hier ook in meewegen, zijn de mate van tijdsdruk en de eis om iets zorgvuldig te doen.
- Kennis: vooropleiding en aanvullende scholing. Verzwarend of juist verlichtend kan zijn: de eis om al dan niet permanent bij te scholen.
Organisatie
Bij organisatie worden drie gezichtspunten gemeten:
- Zelfstandigheid: de mate waarin een werknemer vrij is zijn eigen werk in te richten en zijn eigen tijd in te delen, maar ook de mate waarin er door een leidinggevende wordt gecontroleerd of geïnstrueerd. Ook wordt gekeken naar de werk- en beslisruimte die een werknemer heeft: hoe standaard of juist uniek zijn de mogelijke oplossingen en hoe voorspelbaar is de uitkomst daarvan?
- Contacten intern: de breedte en intensiteit van de contacten en de betekenis van die contacten voor de organisatie.
- Leidinggeven: de beslisruimte en het aantal werknemers aan wie leiding wordt gegeven.
Zakelijk risico
Onder zakelijk risico verstaat CATS drie gezichtspunten:
- Contacten extern: breedte en intensiteit van contacten met de buitenwereld en de impact daarvan op de organisatie.
- Afbreukrisico: de mate waarin iemand schade kan oplopen door fouten of verkeerde beslissingen.
- Speciale eisen: bijzondere begaafdheden, bijvoorbeeld gehoor, reukvermogen, kleurgevoel enzovoorts.
Fysieke aspecten
Bij fysieke omstandigheden gaat het om de omstandigheden waaronder iemand moet werken (bijvoorbeeld lawaai, onregelmatige diensten, onder hoge druk enzovoorts), maar ook om lichamelijke of psychische inspanning die wordt vereist.
Bezwarende werkomstandigheden
meewegen
Niet alle functiewaarderingssystemen laten bezwarende werkomstandigheden meewegen bij het bepalen van de zwaarte van een functie. Volgens sommige deskundigen moeten ze niet meewegen omdat fysieke, fysische of psychische belasting niet in elke functie een even grote rol speelt en omdat slechte arbeidsomstandigheden anders ‘beloond’ zouden worden. Tegenstanders zeggen dat voor bepaalde functies nu eenmaal geldt dat ze zwaar zijn. De belasting kan bij zulke functies niet worden weggenomen door bijvoorbeeld (preventieve) arbomaatregelen. Zij pleiten er dan ook voor om bezwarende werkomstandigheden juist wel te laten meewegen, omdat dit soort functies anders gemakkelijk te ‘licht’ worden bevonden, terwijl ze juist veel van werknemers vergen.